Astma en allergie worden vaak met elkaar verward, maar het zijn twee verschillende aandoeningen. Ze kunnen onafhankelijk van elkaar voorkomen. De aanleg om astma of allergie te ontwikkelen is gedeeltelijk erfelijk.

Wat is een allergie?

Bij een allergie reageert het lichaam op bepaalde stoffen uit de omgeving waarop de meeste mensen niet reageren. Voorbeelden hiervan zijn onder andere pollen, huisstofmijt, huidschilfers van dieren en schimmelsporen.

Allergische klachten kunnen zich voordoen ter hoogte van verschillende lichaamsdelen:

• luchtwegen: allergische rhinitis en allergisch astma;
• huid: eczeem en netelroos;
• darmen: voedselallergie;
• ogen: allergische oogontsteking;
• oren: allergische oorontsteking.

Veel voorkomende klachten zijn niezen, een lopende of verstopte neus, hoesten, tranende en jeukende rode ogen, jeuk aan de oren, benauwdheid, jeuk en huiduitslag.

Wat is astma?

Astma is een ontsteking van de wand van de lagere luchtwegen. De luchtwegen zijn hierbij overgevoelig en reageren sneller op bepaalde prikkels. Een allergie kan hierbij een rol spelen, maar is niet noodzakelijk.

Bij een astma-aanval kunnen klachten ontstaan zoals hoesten, overmatige slijmvorming, een piepende ademhaling en kortademigheid.

Belangrijke uitlokkende factoren zijn onder andere:

• luchtvervuiling en rook;
• virussen, bijvoorbeeld bij een verkoudheid;
• lichamelijke inspanning;
• mist;
• prikkelende stoffen zoals parfum en chemische producten;
• allergenen zoals pollen en huisstofmijt.

Allergie is niet hetzelfde als astma

• Iemand kan allergisch zijn zonder astma te hebben.
• Iemand kan astma hebben zonder allergisch te zijn.
• Iemand kan zowel allergie als astma hebben. Dit noemen we allergisch astma.

Allergie volgens de leeftijd

Veel kinderen hebben allergische reacties. Die veroorzaken niet altijd klachten en kunnen ook bij volledig gezonde kinderen worden vastgesteld. In theorie kunnen allergische reacties al vanaf de geboorte voorkomen. In de praktijk worden ze meestal vanaf de leeftijd van 3 à 4 maanden vastgesteld.

Bij baby’s komen allergieën voor melk, ei, soja en tarwe regelmatig voor.

ZUIGELINGEN EN BABY'S

Luchtwegklachten, zoals een lopende of verstopte neus, worden tijdens de eerste levensmaanden maar zelden door een allergie veroorzaakt. Meestal zijn virussen of irriterende stoffen, zoals sigarettenrook, de oorzaak. Ook maagoprispingen of reflux kunnen soms klachten veroorzaken.

Eczeem met huiduitslag en jeuk op de wangen, armen, benen en in de huidplooien kan worden veroorzaakt of in stand gehouden worden door een allergie, bijvoorbeeld voor koemelk of kippeneieren. Soms zijn andere voedingsmiddelen, zoals fruit, vis of kip, de oorzaak.

Krampen, braken, diarree, verstopping of het weigeren van borst- of flesvoeding kunnen soms het gevolg zijn van een voedselallergie, bijvoorbeeld voor koemelk of tarwe.

Ook andere klachten, zoals veel huilen of een zwelling van de oogleden, lippen, mond of keel, kunnen door een allergie worden veroorzaakt.

Voedingsallergenen kunnen via de moedermelk aan de baby worden doorgegeven. Toch blijft moedermelk een belangrijke bescherming voor baby's. Indien mogelijk wordt daarom aangeraden om de baby de eerste 6 maanden borstvoeding te geven.

PEUTERS EN KLEUTERS

Bij peuters en kleuters worden luchtwegklachten in minder dan de helft van de gevallen uitsluitend door een allergie veroorzaakt. Vaak spelen ook andere factoren, zoals een overgevoeligheid voor virussen, een rol.

Typische allergische klachten zijn:

• een lopende of verstopte neus;
• veel niezen;
• jeukende ogen en oren;
• hoesten.

Daarnaast kunnen vermoeidheid, keelpijn, veel de keel schrapen, een droge mond en slapen met de mond open voorkomen.

De meest voorkomende allergenen bij peuters en kleuters zijn:

• huisstofmijt;
• huidschilfers van huisdieren;
• graspollen, boompollen en pollen van kruidachtigen;
• schimmelsporen.

Eczeem kan worden veroorzaakt door voedingsmiddelen, zoals kippeneieren en koemelk, maar ook door allergenen uit de omgeving, zoals huisstofmijt, pollen en huisdieren.

Ook maag- en darmklachten, zoals krampen, braken, diarree en verstopping, kunnen het gevolg zijn van een voedselallergie.

Netelroos (urticaria) kan eveneens door een voedselallergie worden veroorzaakt, maar heeft meestal een niet-allergische oorzaak.

OUDERE KINDEREN

Bij oudere kinderen zijn luchtwegklachten die met een allergie te maken hebben veel frequenter. De belangrijkste allergenen zijn huisstofmijt, pollen van grassen, bomen, kruidachtigen en huisdieren.

De klachten zijn vergelijkbaar met die bij peuters en kleuters: een lopende of verstopte neus, niezen, jeukende ogen en oren en hoesten.

Eczeem en andere vormen van huiduitslag kunnen onder andere het gevolg zijn van een allergie voor huisstofmijt of voeding. Ook maag- en darmklachten kunnen voorkomen.

Hoe wordt een allergie opgespoord?

Wanneer een allergie wordt vermoed, is het belangrijk om deze tijdig op te sporen. Hiervoor worden meestal drie stappen gebruikt:

1. Ondervraging (anamnese): de arts vraagt de patiënt of de ouders naar de klachten en mogelijke uitlokkende factoren.
2. Huidtest (priktest): kleine hoeveelheden van mogelijke allergenen worden op de huid aangebracht en vervolgens wordt de huid licht aangeprikt.
3. Bloedonderzoek: hierbij wordt gekeken naar de aanwezigheid van specifieke IgE-antistoffen.

Een priktest is over het algemeen een veilige manier om een allergie op te sporen. In uitzonderlijke gevallen kan de huidreactie sterk zijn en tijdelijk klachten veroorzaken.

Hoe kan allergie worden voorkomen en behandeld?

Bij kinderen die een verhoogd risico op allergie hebben, kunnen preventieve maatregelen helpen om allergische klachten te voorkomen.

Een belangrijke maatregel is het geven van borstvoeding, bij voorkeur langer dan 6 maanden wanneer dit mogelijk is.

Ook is het belangrijk om tijdens en na de zwangerschap niet te roken en het kind niet aan passief roken bloot te stellen. Rook kan de overgevoeligheid van de luchtwegen verhogen en allergische klachten uitlokken.

Daarnaast kan het helpen om contact met inhalatieallergenen zoveel mogelijk te beperken. Denk hierbij aan huisstofmijt, pollen en allergenen van huisdieren.

Een huisstofmijtarme slaapkamer kan bijvoorbeeld worden gecreëerd door:

• mijtondoorlaatbare hoezen voor matras, kussen en dekbed te gebruiken;
• geen kleding, speelgoed of dieren op de slaapkamer toe te laten;
• de kamers dagelijks goed te verluchten;
• in alle kamers een gelijkmatige temperatuur te behouden.

Allergie komt vaak voor bij kinderen. Sommige kinderen hebben helemaal geen klachten, terwijl anderen ernstige en soms zelfs levensbedreigende reacties kunnen ontwikkelen.

Wanneer een allergie wordt vermoed, is een grondig onderzoek belangrijk. Hoe vroeger een allergie wordt vastgesteld, hoe sneller en doeltreffender de juiste maatregelen en behandeling kunnen worden genomen.

Meer informatie over astma en allergie bij kinderen vindt u in onze folders astma en allergie bij kinderen, koemelkallergie of op onze website.