Allergie voor vis
Deel met je vrienden:
WAT IS EEN VISALLERGIE?
Een visallergie ontstaat wanneer het immuunsysteem abnormaal reageert op eiwitten in vis, zoals parvalbumine. Dit is een zeer stabiel spiereiwit dat moeilijk af te breken is. Bij mensen met een visallergie beschouwt het immuunsysteem deze eiwitten als gevaarlijk en maakt het antistoffen (IgE) aan. Bij herhaalde blootstelling kan dit leiden tot allergische reacties.
Afhankelijk van het type allergie en de ernst van de klachten wordt bepaald hoe strikt een visvrij dieet nodig is. In sommige gevallen kan een kleine hoeveelheid allergeen verdragen worden. Dit bespreekt u best met uw arts/allergoloog en allergiediëtist.
Vissen die vaak allergische reacties veroorzaken zijn onder andere: ansjovis, baars, forel, haring, heek, kabeljauw, karper, paling, schol, tongschar en zalm. In mindere mate komen reacties voor bij makreel, sardienen en tonijn.
Sommige mensen verdragen rauwe vis wel, maar reageren op vis die gekookt of gebakken is. Dit is anders dan bij veel andere allergenen, waarbij verhitting de eiwitstructuur afbreekt en het allergeen minder actief maakt.
Elke hoeveelheid vis kan klachten veroorzaken, hoe klein ook. Zeer gevoelige personen kunnen zelfs reageren op de geur van vis of op stoom tijdens het koken of bakken. De allergenen verspreiden zich dan via de lucht.
SYMPTOMEN
Na het eten van vis kunnen verschillende klachten optreden. Vaak gaat het om angio-oedeem, een plotselinge en hevige reactie met zwelling, vooral rond de ogen, lippen en wangen. In de keel kan een glottisoedeem ontstaan, een ernstige zwelling van het slijmvlies rond de stembanden, die de ademhaling levensbedreigend kan belemmeren.
Daarnaast kunnen maag-darmklachten, luchtwegklachten en huidreacties voorkomen, tot zelfs anafylaxie. Dit is een ernstige, plots optredende allergische reactie waarbij meerdere orgaansystemen tegelijk betrokken zijn en waarbij ademhaling en bloedsomloop in gevaar kunnen komen. Meestal gaat het om een combinatie van symptomen.
Vis is een waardevol voedingsmiddel, rijk aan eiwitten en vooral bij vette vis aan gezonde vetten en vetoplosbare vitamines. Toch is vis een veelvoorkomende oorzaak van voedselallergie. Het allergene eiwit in vis is zeer hittestabiel, wat betekent dat je er ook na koken of bakken allergisch aan blijft. Ongeveer 0,1 tot 0,2% van de kinderen en volwassenen heeft een visallergie. Deze komt vaker voor in landen waar veel vis wordt gegeten. Meestal groeit men niet over een visallergie heen.
Voedingsmiddelen die vis kunnen bevatten:
Vis kan voorkomen in een brede waaier aan voedingsmiddelen. Het wordt vaak gebruikt in bak- en braadproducten, soepen zoals bouillabaisse, en in diverse Oosterse en Scandinavische gerechten. Ook bereidingen zoals sushi, surimi, visburgers, rolmops, quenelles en zeebanket bevatten vaak vis. Daarnaast wordt vis soms verwerkt in sauzen, marinades, salades, sambal, margarine, pizza’s, desserts, pudding, snoepgoed en zelfs in bepaalde voedingssupplementen of preparaten. Ook specifieke ingrediënten zoals dashi, kamaboko, ketjap ikan, petis of kibbeling zijn op basis van vis.
Op het etiket kan de aanwezigheid van vis soms minder duidelijk vermeld staan. Benamingen zoals aspic, bokking, bliek of brado kunnen op vis wijzen. Ook bepaalde E-nummers (626–629 en 630–635), gelatine, kaviaar, kipper, haring, kuit of hom kunnen afkomstig zijn van vis. Verder kunnen producten zoals levertraan, omega-3-olie, squalene of squalamine, evenals vitamines A (retinol) en D (calciferol), uit vis gewonnen worden. Tot slot kunnen ook zeevruchten of ‘fruits de mer’ sporen van vis bevatten.
Daarom is het belangrijk om ingrediëntenlijsten altijd zorgvuldig te lezen en bij twijfel extra waakzaam te zijn.
KRUISREACTIES
Mensen met een visallergie kunnen ook reageren op andere voedingsmiddelen of allergenen. Dit wordt een kruisreactie genoemd en ontstaat doordat bepaalde eiwitten een gelijkaardige structuur hebben. Zo kunnen personen met een visallergie ook klachten krijgen na het eten van schaaldieren zoals garnalen, kreeften of krabben. Daarnaast kunnen sommige mensen reageren op bepaalde visvervangers, bijvoorbeeld zeewier of plantaardige alternatieven, afhankelijk van de gebruikte eiwitstructuur. Ook een combinatie van visallergie en pollenallergie komt voor. Zo kan een allergie voor berkenpollen leiden tot orale allergische klachten bij het eten van bepaalde voedingsmiddelen, een verschijnsel dat bekend staat als het pollen-foodsyndroom.
Bij een visallergie reageren mensen vaak op meerdere vissoorten. Er treedt geen kruisreactie op met inktvis, slakken of kaviaar. Personen met een visallergie kunnen wel reageren op het eten van kikkerbillen.
Wel is het mogelijk dat iemand gelijktijdig twee afzonderlijke allergieën ontwikkelt, bijvoorbeeld voor vis en voor schelpdieren.
Soms wordt een histaminevergiftiging door vis verward met een visallergie, omdat de symptomen sterk op elkaar lijken. De oorzaak is echter verschillend. Niet-verse vis kan grote hoeveelheden histamine bevatten, vooral ingeblikte vis zoals tonijn en sardienen. Histamine is een stof die in het lichaam vrijkomt bij allergische reacties, maar bij een histaminevergiftiging is er geen sprake van een echte voedselallergie.
Het is daarom aangewezen om mogelijke kruisreacties altijd te bespreken met een arts/allergoloog en/of een allergiediëtist.
DIAGNOSE
De arts start met een uitgebreide bevraging van uw persoonlijke verhaal, de anamnese, wat eerste aanwijzingen kan geven voor de diagnose van een allergie. Daarna volgt een lichamelijk onderzoek. Indien nodig kan een bloedtest (CAP-test of RAST-test) en/of een huidpriktest uitgevoerd worden.
De voedselprovocatietest is de standaard test om een voedselallergie vast te stellen. Soms moet deze test na een tijd herhaald worden om na te gaan of u nog steeds reageert op het allergeen. Dit is vooral belangrijk bij kinderen, die over hun allergie heen kunnen groeien. De test kan ook aantonen hoeveel van het allergeen nodig is om klachten te veroorzaken.
Deze onderzoeken gebeuren altijd onder medisch toezicht, zodat er snel kan ingegrepen worden bij ernstige allergische reacties.
BEHANDELING
De belangrijkste behandeling is het vermijden van vis en producten die vis bevatten.
Afhankelijk van het type allergie en de ernst van de klachten wordt bepaald hoe strikt het dieet moet zijn. In sommige gevallen is een kleine hoeveelheid van het allergeen mogelijk. Dit bespreekt u best met uw arts/allergoloog en/of allergiediëtist.
Begeleiding door een allergiediëtist (www.allergiedietisten.com) is essentieel om enkel de voedingsmiddelen die klachten veroorzaken te vermijden en een onnodig streng dieet te voorkomen. Aangezien een allergie in de loop van de jaren milder of ernstiger kan worden, is regelmatige opvolging door een arts belangrijk. Op basis hiervan kan de allergiediëtist het voedingsplan aanpassen.
U hoeft enkel die vissoorten te vermijden die bij u klachten geven. Wees ook voorzichtig met visolie (supplementen): als u niet weet van welke vis de olie afkomstig is, gebruikt u deze best niet.
Bij ernstige voedselallergie wordt aangeraden altijd een adrenaline auto injector (beter bekend als Epipen) en een antihistaminicum bij u te hebben. Premedicatie gebruiken om toch verboden voeding te eten is absoluut af te raden. Hierdoor worden waarschuwingssignalen onderdrukt en kan een doorbraakreactie veel ernstiger verlopen.
Ook de naaste omgeving (ouders, partners, leerkrachten, …) leert best wanneer en hoe een auto-injector correct gebruikt wordt.
WAT KAN U ZELF DOEN?
Vis is één van de 14 allergenen die wettelijk verplicht vermeld moeten worden in de ingrediëntenlijst op de verpakkingen. Het is daarom belangrijk om altijd zorgvuldig het etiket te lezen. Op de website www.allergiedietisten.com vindt u praktische informatie over hoe u boodschappen kunt doen en etiketten correct kunt interpreteren om allergene voedingsmiddelen te vermijden.
Een visallergie kan een levensbedreigende, anafylactische reactie veroorzaken. Elke hoeveelheid vis kan klachten uitlokken, zelfs een zeer kleine. Lees daarom altijd nauwkeurig alle ingrediënten voordat u een gerecht bereidt of consumeert.
Wanneer u kookt voor iemand met een voedselallergie, is het belangrijk om bij twijfel eerst te overleggen. Informeer u goed over wat wel en niet toegelaten is. Zorg er bij de bereiding en het serveren van maaltijden voor dat er geen kruisbesmetting optreedt. Komt een gerecht in contact met vis, dan is het niet langer veilig om dit aan een persoon met visallergie te geven.
Let er ook op dat al het gebruikte keukengerei, werkmateriaal en servies grondig gereinigd is. Gebruik, ook reeds bij de bereiding, voor elk gerecht apart bestek en zuiver eet- en drinkgerei om het risico op blootstelling aan visallergenen te vermijden.
Bronnen:
Deel met je vrienden: