Voedselintolerantie

WAT IS EEN VOEDSELINTOLERANTIE?

Een voedselintolerantie is een niet-allergische reactie op een voedingsmiddel, waarbij het lichaam het voedingsmiddel niet goed kan verteren of opnemen. Dit kan leiden tot uiteenlopende klachten na het eten van bepaalde producten.

In tegenstelling tot een voedselallergie is het afweersysteem bij een voedselintolerantie niet betrokken. Er worden geen antistoffen aangemaakt en de klachten ontstaan niet door een allergische reactie van het immuunsysteem.

KLACHTEN

De klachten bij voedselintolerantie kunnen sterk variëren en zich op verschillende manieren uiten. Huidklachten bestaan meestal uit roodheid, huiduitslag over het hele lichaam, jeukende bultjes en algemene jeuk. Spijsverteringsproblemen komen vaak voor wanneer bepaalde bestanddelen uit voedingsmiddelen niet goed worden afgebroken of opgenomen. Deze stoffen komen dan in de dikke darm terecht en worden daar gefermenteerd, wat kan leiden tot buikpijn, krampen, een opgeblazen gevoel, winderigheid, diarree, constipatie, braken, slikproblemen, zwelling van de tong en lippen en misselijkheid.

Daarnaast kunnen ook andere klachten optreden, zoals een lopende of verstopte neus, tranende of jeukende oren, problemen met geur- en smaakzintuigen zoals een metaalachtige smaak, koorts, duizeligheid, vermoeidheid, hoofdpijn, gewrichts- en spierpijn, een zwakke pols, een bleke of blauwige huid en gevoelens van angst.

TRIGGERS

De stoffen die deze klachten veroorzaken, worden triggers genoemd. Ze kunnen van nature voorkomen in voeding of worden toegevoegd, bijvoorbeeld in de vorm van conserveringsmiddelen of andere additieven.

VEELVOORKOMENDE VORMEN

Lactose-intolerantie

Lactose is de suiker die voorkomt in melk en melkproducten en wordt daarom ook wel melksuiker genoemd. Om lactose te verteren is het enzym lactase nodig, dat wordt aangemaakt in de dunne darmwand. Wanneer er geen of onvoldoende lactase wordt geproduceerd, komt lactose onverteerd in de dikke darm terecht. Daar wordt ze door de darmbacteriën, de darmmicrobiota, gefermenteerd. Dit kan klachten veroorzaken. Lactose-intolerantie kan al bij baby’s voorkomen, maar kan ook ontstaan op kinder- of volwassenleeftijd.

Glutenintolerantie

Glutenintolerantie, ook coeliakie genoemd, is een auto-immuunziekte waarbij de darmen beschadigd raken door het eten van voedingsmiddelen die gluten bevatten. Gluten zijn eiwitten die voorkomen in tarwe, rogge, gerst, spelt, haver en kamut, en in alle producten die op basis van deze graansoorten zijn gemaakt. Via een bloedonderzoek kan de arts nagaan of er antilichamen aanwezig zijn die wijzen op coeliakie. Alleen een dunne darmbiopsie kan definitief uitsluitsel geven. Bij glutenintolerantie worden voedingsstoffen minder goed opgenomen en bij een niet-gecontroleerde coeliakie bestaat er een risico op tekorten aan essentiële voedingsstoffen. Lactose-intolerantie komt geregeld voor bij mensen met coeliakie. Meer informatie is te vinden op www.coeliakie.be.

Fructose-intolerantie

Fructose, ook wel vruchtensuiker genoemd, komt van nature voor in fruit en honing en in mindere mate in groenten. Het is ook een bestanddeel van gewone tafelsuiker, die bestaat uit fructose en glucose. Bij fructosemalabsorptie wordt fructose niet of onvoldoende opgenomen in de dunne darm. Normaal gebeurt deze opname via een specifiek transporteiwit in de darmwandcellen. Wanneer dit niet goed verloopt, komt de fructose in de dikke darm terecht, waar ze door darmbacteriën wordt gefermenteerd. Hierbij ontstaan gassen en zuren die klachten veroorzaken.

Histamine-intolerantie

Histamine is een bioactieve stof die een rol speelt in verschillende lichaamsprocessen. Ze komt voor in tal van dierlijke en plantaardige voedingsmiddelen, zoals kaas, wijn, vis, gerookte en gepekelde producten, schaal- en schelpdieren, aardbeien, citrusfruit, gedroogd fruit, pompoen, spinazie, tomaten, aubergine, zuurkool, olijven, kruiden zoals kaneel, chili en tijm, en alcoholische dranken. Histamine wordt ook door het lichaam zelf aangemaakt. Op zich is histamine niet schadelijk, maar wanneer de hoeveelheid boven een bepaalde drempelwaarde stijgt, kunnen klachten ontstaan. Deze drempelwaarde verschilt van persoon tot persoon.

Glutamaten

Glutamaten zijn additieven die worden gebruikt als smaakversterkers. De klachten die hiermee in verband worden gebracht, staan bekend als het ‘Chineesrestaurantsyndroom’. De hoeveelheid glutamaten die klachten veroorzaakt, verschilt per persoon. In zeldzame gevallen kan er een echte allergische reactie optreden, met zelfs anafylaxie.

Benzoaten

Benzoaten zijn additieven die vaak worden gebruikt in verwerkte producten. Ze dienen onder andere als bewaarmiddel tegen gisten, bacteriën en schimmels, helpen kleuren fris te houden en zorgen ervoor dat vet en olie in emulsie blijven. De meeste mensen hebben hier geen last van, maar bij sommige personen kunnen benzoaten overgevoeligheidsreacties veroorzaken. Een echte allergie voor benzoaten is zeldzaam, maar kan voorkomen.

Kleurstoffen

Kleurstoffen zijn additieven die aan voeding worden toegevoegd om de oorspronkelijke kleur te herstellen, te versterken of aantrekkelijker te maken. Er bestaan natuurlijke en synthetische kleurstoffen. Bij de synthetische kleurstoffen maakt men onderscheid tussen azo- en niet-azo-kleurstoffen. Vooral azo-kleurstoffen kunnen door hun specifieke chemische structuur pseudo-allergische reacties uitlokken.

Nitraten en nitrieten

Nitraat en nitriet kunnen van nature aanwezig zijn in voedingsmiddelen of worden toegevoegd als additieven, onder meer ter bescherming tegen de bacterie Clostridium botulinum, die botulisme veroorzaakt. Daarnaast worden ze gebruikt om smaak en kleur te behouden in bereide voedingsmiddelen, vooral in vlees en vleeswaren.

Salicylaten

Salicylaten zijn stoffen die van nature voorkomen in veel planten en die dienen als bescherming tegen insecten en ziekten. Mensen die gevoelig zijn voor salicylaten, zijn vaak ook overgevoelig voor additieven zoals benzoaten, kleurstoffen en smaakversterkers. Hoge gehaltes aan salicylaten komen onder andere voor in thee (met uitzondering van vruchten- en kamillethee), koffie, sommige gedroogde kruiden en specerijen, appels, kersen, aardbeien, gedroogd fruit, tomatenpuree, ketchup, vruchtensappen, wijn, pepermunt en zoethout.

Tyramine

Tyramine is een stof die van nature voorkomt in voeding, vooral in eiwitrijke en snel bederfbare producten zoals zuivel, vlees, vis en in gefermenteerde producten. De hoeveelheid tyramine neemt toe naarmate voedingsmiddelen ouder worden of rijpen, zoals bij oude kaas.

Alle additieven worden op het etiket vermeld met E-nummers. Hieronder vallen ook sulfieten, waarvoor sommige mensen allergisch kunnen zijn, bijvoorbeeld in wijn of gedroogd fruit. Raadpleeg uw arts of allergiediëtist om te achterhalen welke additieven bij u klachten veroorzaken. Meer informatie vindt u op www.allergiedietisten.com.

WAT KAN U ZELF DOEN?

Wanneer u klachten ervaart, is het belangrijk om een arts te raadplegen, bij voorkeur uw huisarts of een specialist zoals een allergoloog, om de oorzaak te achterhalen. Het is essentieel om een voedselintolerantie niet te verwarren met een voedselallergie en om niet op eigen initiatief te experimenteren met voeding.

Bij een intolerantie kan het soms helpen om een product tijdelijk uit het dieet te schrappen, zodat de darmgezondheid kan verbeteren. Dit gebeurt best onder begeleiding van een allergiediëtist. Daarnaast is het aan te raden om een voedseldagboek bij te houden waarin u noteert wat u eet en wanneer welke klachten optreden. Bespreek dit dagboek met uw arts en allergiediëtist om samen tot een passend advies te komen.

Bronnen:

https://allergiedietisten.com

https://gezondheidenwetenschap.be

https://allesoverallergie.nl